බුද්ධිමත් අශ්වයා

බුද්ධිමත් අශ්වයා

ඈත අතීතයේ, විචිත්‍රවත්, හරිත පැහැයෙන් දිස්නා වන තණබිම් වල, 'බුද්ධි' නම් වූ අශ්වයෙක් ජීවත් විය. බුද්ධි, නමින්ම හැඳින්වූවාක් මෙන්, මහත් බුද්ධියක්, විචාරශීලි බවක් හා දුර දක්නා නුවණක් ඇත්තෙකි. ඔහු තමාගේ බුද්ධිය නිසා, අනෙකුත් අශ්වයන් අතර මෙන්ම, අනෙකුත් සතුන් අතරද බෙහෙවින් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර විය. ඔහුට සෑම විටම නිවැරදි තීරණ ගැනීමටත්, ගැටලු සඳහා ඥාණසම්පන්න විසඳුම් සෙවීමටත් හැකියාව තිබුණි. 'බුද්ධි, ඔයාගේ බුද්ධිය අපට හැමවිටම මඟ පෙන්වනවා,' යි වෘකයා කීවේය. 'ඔයාගේ දුර දක්නා නුවණ නිසා තමයි අපි ආරක්ෂිතව ඉන්නේ,' යි බැටළුවා පැවසීය.

දිනක්, තණබිම් වලට අඳුරු වළාකුළු පටලයක් මෙන්, අර්බුදයක් පැමිණියේය. තණබිම් වලට ආසන්නව, කිසිදාක නොදුටු, භයානක අසනීපයක් පැතිරෙන්නට විය. එම අසනීපය සතුන්ගේ ජීවිත වලට දැඩි තර්ජනයක් විය. සතුන් අතර භීතිය සහ අනාරක්ෂිත හැඟීමක් පැතිර ගියේය. ඔවුන්ට කොහේ යා යුතුද, කුමක් කළ යුතුද කියා දැනුනේ නැත. ඔවුන් බියෙන් හා කලබලයෙන්, බුද්ධි වෙත ගියහ. 'බුද්ධි, අපට උදව් කරන්න! මේ භයානක අසනීපය අපේ ජීවිත විනාශ කරනවා. අපි කොහොමද මේකෙන් මිදෙන්නේ?' යි හාවා කීවේය. බුද්ධි, ගැඹුරු සිතුවිල්ලක යෙදුනේය. ඔහු තම බුද්ධියෙන්, අසනීපයේ මූලය සොයා ගැනීමට උත්සාහ කළේය. ඔහු දුටුවේ, ළඟපාත ගඟකින් පැමිණි, අපවිත්‍ර වූ ජලය මෙම අසනීපයට හේතුව බවයි.

බුද්ධි, ඉක්මනින්ම තමාගේ බුද්ධිය සහ විචාරශීලි බව භාවිතා කළේය. ඔහු අනෙකුත් සතුන් එකතු කර, ඔවුන්ට ජලය පානය කිරීමෙන් වැළකී සිටින ලෙසත්, ඈතින්, පිරිසිදු දිය උල්පතක් ඇති බවත්, එහි ජලය පානය කිරීමෙන් ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යය යහපත් වන බවත් පැවසීය. 'අපට අසනීප වීමට ඉඩ දී, මිය යාමට වඩා, අපි දුර ගමනක් ගියත්, පිරිසිදු ජලය සොයාගත යුතුයි,' යි ඔහු කීවේය. මුලදී, සමහර සතුන් බියෙන් හා කම්මැලිකමෙන් සිටියද, බුද්ධිගේ බුද්ධිමත් උපදෙස් අනුගමනය කළහ. ඔවුන් බුද්ධිගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ, පිරිසිදු දිය උල්පත වෙත ගමන් කළහ. එහි ජලය පානය කිරීමෙන්, ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍යය යහපත් වූ අතර, අසනීපයෙන් මිදුණි. සතුන් සතුටින් හා ස්තුතිවන්ත විය. 'බුද්ධි, ඔයාගේ බුද්ධිය නිසා තමයි අපි අද ජීවත් වුනේ,' යි සිංහයා කීවේය. 'ඔයා අපට දුර දක්නා නුවණ සහ ඥාණසම්පන්න තීරණ ගැනීමේ වැදගත්කම කියා දුන්නා,' යි වලස්සෙක් පැවසීය. බුද්ධි, සතුන්ගේ ගෞරවය ලබා, ඔවුන්ට තවදුරටත් බුද්ධියෙන් හා විචාරශීලි බවින් කටයුතු කරන ලෙස අවවාද කළේය. ඔහුගේ කතාව, බුද්ධිය, විචාරශීලි බව, දුර දක්නා නුවණ සහ ඥාණසම්පන්න තීරණ ගැනීමේ වැදගත්කම කියා දුන්නේය.

අවසානයේ, බුද්ධි, අනෙකුත් සතුන්ට මෙසේ කීවේය: 'ජීවිතයේදී, අපට විවිධ අභියෝග වලට මුහුණ දීමට සිදු වේ. එවැනි අවස්ථාවලදී, බියෙන් හා කලබලයෙන් කටයුතු නොකර, අපේ බුද්ධිය හා විචාරශීලි බව භාවිතා කර, ඥාණසම්පන්න තීරණ ගත යුතුයි. දුර දක්නා නුවණින් කටයුතු කිරීමෙන්, අපට අපගේ සහ අන් අයගේ ජීවිත ආරක්ෂා කර ගත හැකිය.' බුද්ධිගේ මේ වදන්, සියලු සතුන්ගේ සිත් තුළට ගැඹුරින් ගැබ්විය. ඔවුන් බුද්ධිගේ ආදර්ශය අනුගමනය කරමින්, බුද්ධියෙන් හා විචාරශීලි බවින් කටයුතු කරමින්, සතුටින් හා ආරක්ෂිතව ජීවත් වූහ. බුද්ධි, බුද්ධිය, විචාරශීලි බව, දුර දක්නා නුවණ සහ ඥාණසම්පන්න තීරණ ගැනීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව සුප්‍රසිද්ධ ආදර්ශයක් විය.